Het leven is niet altijd
gemakkelijk. Allemaal kennen we de negatieve uitwerking van
irritatie, spanning en onzekerheid, en de effecten van werkdruk en leefdruk. We neigen er dan
soms naar de spanning en onvrede te verdrijven door uitvluchten te zoeken:
we roken en drinken, slikken kalmerende middelen, kijken tv-programma's,
storten ons op ons werk, boeken een reis naar een ver land, kopen een motor, verdiepen ons in een boek of gaan
de kamer stofzuigen.
Als we maar niet stilzitten!
Echt bevredigend zijn die activiteiten meestal niet. Ze geven slechts een korte
onderbreking, en als we niet oppassen zoeken we onze toevlucht in nog meer van dergelijke vluchtwegen. We zijn dan als de hongerige geesten uit de oude verhalen: gretig op zoek naar voedsel maar niet in staat de honger te stillen.
Thich Nhat Hanh, een Zenmonnik die 'geëngageerd boeddhisme' voorstaat, vertelt ons in
For A Future To Be Possible: "Om ons zelf te beschermen hebben we richtlijnen nodig, medicijnen met een preventieve werking, zodat we weer gezond kunnen worden. We hebben dringend behoefte aan iets dat goed is, en werkelijk de moeite waard is om ons aan toe te
vertrouwen."
Lang geleden gaf de Boeddha zijn studenten aanwijzingen voor een vredig en gezond bestaan. Dat waren de Vijf
Precepts, de Panca-sila. Al 2600 jaar lang zijn deze vijf leefregels
uitdrukking van het ethisch gedrag van boeddhisten en niet-boeddhisten die hun
leven een spirituele basis willen geven. Thich Nhat Hanh heeft deze leefregels bewerkt voor onze tijd.
Hieronder staan ze in Nederlandse vertaling. Let eens op de prachtige
beginwoorden van elke regel, die een uitdrukking zijn van ware compassie: "Bewust
van het lijden veroorzaakt door..."
De Precepts, of aandachtsoefeningen, zijn geen vaste regels die ons door een externe autoriteit worden opgelegd. We worden daarentegen juist aangemoedigd om met een open en onbevooroordeelde geest
zelf te experimenteren met de richtlijnen, ze te beproeven en te testen, ze aan te passen aan onze eigen situatie en zelfs nieuwe oefenmethoden te ontwikkelen.
Zengroep Leven in
Aandacht-Nijmegen is een van de groepen waar de aandachtsoefeningen regelmatig met
elkaar worden besproken.
De vijf aandachtsoefeningen
De eerste aandachtsoefening - Beschermen van leven
Bewust van het lijden veroorzaakt door vernietiging van het leven, beloof ik van ganser harte om mededogen te beoefenen en het leven van mensen, dieren, planten en
de aarde te leren beschermen. Ik heb het oprechte voornemen om niet te doden, niet toe te laten dat anderen doden, en geen enkele daad van geweld, in de wereld, in mijn gedachten, of in mijn manier van leven, goed te praten.
De tweede aandachtsoefening - Streven naar een rechtvaardige verdeling
Bewust van het lijden veroorzaakt door uitbuiting, sociaal onrecht, diefstal en onderdrukking, beloof ik van ganser harte om te leren zorgzaam te zijn en me in te zetten voor het welzijn van mensen, dieren, planten en
de aarde. Ik beloof van ganser harte me te oefenen in vrijgevigheid door mijn tijd, energie en materiële middelen te delen met allen die dat nodig hebben. Ik heb het oprechte voornemen niet te stelen en me niets toe te eigenen dat van een ander is. Ik zal het eigendom van anderen respecteren,
en trachten te voorkomen dat anderen zich bevoordelen ten koste van mensen of andere levende wezens.
De derde aandachtsoefening - Integriteit in menselijke relaties
Bewust van het lijden veroorzaakt door onverantwoord seksueel gedrag, beloof ik van ganser harte om verantwoordelijkheidsgevoel te ontwikkelen en de veiligheid en integriteit te respecteren van individuen, paren, gezinnen de gemeenschap als geheel. Ik heb het oprechte voornemen geen seksuele relatie aan te gaan zonder dat er sprake is van liefde en een duurzame verbintenis. Ik beloof mijn eigen relatie en die van anderen te respecteren,
ter wille van mijn eigen geluk en dat van anderen. Ik zal alles doen wat in mijn vermogen ligt om kinderen te beschermen tegen seksueel misbruik en om te voorkomen dat paren en gezinnen uiteenvallen door onverantwoord seksueel gedrag.
De vierde aandachtsoefening - Zorgvuldig communiceren
Bewust van het lijden veroorzaakt door onzorgvuldig spreken en het onvermogen om naar anderen te luisteren, beloof ik van ganser harte om te leren liefdevol te spreken en aandachtig te luisteren, om zo anderen blij en gelukkig te maken en hun lijden te verlichten. Wetend dat woorden geluk of leed kunnen veroorzaken heb ik het oprechte voornemen de waarheid te spreken en woorden te kiezen die bijdragen tot zelfvertrouwen, vreugde en hoop. Ik wil geen geruchten verspreiden en geen zaken bekritiseren of veroordelen waar ik niet zeker van ben. Ik zal niets zeggen dat kan leiden tot verdeeldheid of onenigheid, of tot het uiteenvallen van gezinnen of van de gemeenschap. Ik zal mijn uiterste best doen om elk conflict -hoe klein ook- te helpen oplossen en verzoening tot stand te brengen.
De vijfde aandachtsoefening - Bewust consumeren
Bewust van het lijden veroorzaakt door onzorgvuldig consumeren, beloof ik van ganser harte zorg te dragen voor een goede lichamelijke en geestelijke gezondheid van mijzelf, mijn familie en de gemeenschap, door zorgvuldig te zijn met wat ik eet en drink, en met wat ik verder tot mij neem. Ik neem mij voor alleen die dingen te consumeren die vrede, welzijn en blijdschap bevorderen in mijn eigen lichaam en bewustzijn, en in het collectieve lichaam en bewustzijn van mijn familie en de maatschappij. Ik heb het oprechte voornemen om geen alcohol of enig ander bedwelmend middel te gebruiken en me te onthouden van het vergif in sommige voedingsmiddelen, televisieprogramma's, tijdschriften, boeken, films en gesprekken. Ik ben me bewust dat wanneer ik mijn lichaam of geest hiermee vergiftig, ik ontrouw ben aan mijn voorouders, ouders, de gemeenschap en de komende generaties. Ik zal mij inzetten om geweld, angst, boosheid en verwarring, in mijzelf en in de samenleving, te transformeren door een bewuste leefwijze. Ik ben me ervan bewust dat een dergelijk 'dieet' van het allergrootste belang is voor mijn eigen transformatie en voor de transformatie van de samenleving.