Verwante pagina:
Wat is geluk?
Gevoelens kennen
we allemaal, prettige en onprettige. Misschien heb je de neiging
onprettige gevoelens opzij te schuiven. Sommige mensen zeggen: "Je moet
vervelende gevoelens negeren, dan gaat het vanzelf over." Of: "Als je er
aan toegeeft, wordt het alleen maar erger."
Maar je kunt beter aan goed
'onderhoud' doen, dan wachten tot de problemen
je boven het hoofd zijn gegroeid.
De kern van onderstaande oefening is: eerst gericht aandacht geven aan je
gevoelens, en vervolgens bewust loslaten, en overgaan tot de orde van de dag.
Deze oefening is vooral geschikt als je de neiging hebt voor je gevoelens
weg te lopen.
De oefening leert je om je gevoelens toe te laten en te
onderzoeken. Met aandacht. Als je dat doet zul je merken dat gevoelens van
karakter veranderen. 'Negatieve' gevoelens - dat zijn gevoelens die je
pijnlijk of bedreigend vindt - blijken dan
soms toch wel mee te vallen. Juist omdat je het verzet er tegen opgeeft. Dan heb je een belangrijke
stap gezet, een zelfoverwinning. Er is dan meer ruimte om prettige gevoelens
te ervaren en - als het je lukt - van het leven te genieten. Je kunt zelfs
leren met meer mildheid te kijken naar een onvermijdelijk gegeven, zoals
chronische pijn, of de dood van iemand die je
dierbaar is.
Neem de tijd de aanwijzingen zorgvuldig door te lezen. Probeer je een beeld
te vormen van de procedure: gericht aandacht geven, en dan loslaten. En pas de beschreven techniek
dan eens toe. Kijk wat het je doet. Je zult zien dat na enige oefening je zelfkennis
toeneemt. En dat gevoelens niet zo eng zijn als je misschien dacht!
Deze oefening leert je om je gevoelens eerst
op te merken, dan te erkennen (dat is: aanvaarden dat de gevoelens er zijn) en als
het mogelijk is te verzachten. Vervolgens kijk je of je de de oorzaak van
je gevoelens kunt begrijpen.
Gevoelens zijn als een stroom, als een rivier: steeds aanwezig en
voortdurend in verandering. Er zijn twee manieren van omgaan met de stroom
van gevoelens die nogal eens tot problemen leiden:
-
Verdringen: weglopen voor je gevoel
-
Verdrinken: je door je gevoelens
laten meeslepen, er in verdrinken
Bewandel de middenweg: wel openstaan voor
wat je voelt, maar je niet door je gevoelens laten meeslepen. Het is
bijvoorbeeld weinig zinvol vreselijk kwaad te worden.
Meestal keert de kwaadheid zich als een boemerang
weer tegen je: je blijft met een rotgevoel zitten.
Als je de achtergrond van je gevoelens beter begrijpt, en je door
opmerkzaamheid (mindfulness) kunt voorkomen dat gevoelens met je op
de loop gaan, ben je bezig met het transformeren van gevoelens. In oude
verhalen wordt dat wel vergeleken met het proces waardoor
stinkende mest wordt omgevormd tot vruchtbare compost. Domme boeren gooien
hun mest weg, maar verstandige boeren verspreiden de mest over de akker
zodat de aarde vrucht kan dragen. Gooi je eigen 'mest' (dat zijn je
pijnlijke gevoelens) dus niet weg. Wees er zuinig op!
De oefening: Observeren van gevoelens
Voorbereiding
Je weet dat
gevoelens prettig, onprettig of neutraal kunnen zijn. De juiste instelling
tijdens de volgende oefening is deze: aanvaarden wat je opmerkt, zonder de
aangename gevoelens te willen vasthouden of de onaangename gevoelens weg te
duwen.
1. Herkennen
Herken het gevoel dat je ontdekt. Misschien ontstaat het pas na een tijdje.
Observeer dan hoe het gevoel opkomt. Benoem het gevoel als dat mogelijk is,
bijvoorbeeld: Ik zie dat ik verdrietig ben, of ik merk dat ik boos
ben. Blijf rustig observeren. Als het gevoel te sterk wordt, verplaats je
de aandacht van het gevoel naar je adem. Het gevoel neemt dan in kracht af.
Vervolgens breng je de aandacht weer naar het gevoel. Zo leer je de
intensiteit van een gevoel te doseren.
2. Contact maken
Blijf in contact met het gevoel. Duw het niet weg, maar
benader het vol
belangstelling. Dat kan eng lijken, maar besef dat je méér bent dan je
gevoel. Observeer hoe en waar het gevoel merkbaar is in je lichaam. Zolang je bewuste aandacht opbrengt, zul je niet door het gevoel
overspoeld worden.
3. Kalmeren
Laat nu het gevoel tot rust
komen. Aanhoudende aandacht verzacht de pijnlijke
kant van het gevoel. Alleen al door bij je gevoel te blijven, komt het tot
rust. Bewust ademen ondersteunt dit proces. Als er
bijvoorbeeld angst is kun je zeggen: Ik adem in en zie dat er angst
aanwezig is, ik adem uit en breng mijn angst tot rust.
4. Laten gaan
Laat het gevoel nu
los, laat het gaan. Blijf er niet in 'hangen'. Je kunt tevreden zijn omdat
je weet dat je goed voor
jezelf en je gevoel hebt gezorgd. Maar
stop hier nog niet. Want nu heb je de kans je gevoel beter te begrijpen.
5. Onderzoeken
Probeer er achter te komen waar je gevoel vandaan kwam, of waar het mee te
maken heeft. Zo kun
je aan inzicht winnen.
Misschien komt je er achter waar het gevoel vandaan kwam, maar misschien ook niet.
Blijf dan niet te lang zoeken, en richt je aandacht op de goede dingen
in je leven. Dat wordt wel genoemd: de goede zaden water geven.
De vijf stappen zijn
ontleend aan Thich Nhat Hanh: Iedere Stap is Vrede, Uitgeverij Ankh-Hermes,
Deventer, pagina 61-63.
Klik
hier om te kijken naar een interview met Thich Nhat Hanh waarin hij
praat over hoe je mindful met pijn en boosheid zou kunnen omgaan.
